Oczy w ciąży – jakie zmiany są normalne, a kiedy iść do okulisty?

Ciąża zmienia gospodarkę hormonalną, krążenie i ilość płynów w organizmie – i oko na to reaguje. Większość zmian jest łagodna i ustępuje po porodzie. Niektóre objawy oczne mogą jednak być sygnałem powikłań ciąży, dlatego warto wiedzieć, co jest normalne, a co wymaga szybkiej konsultacji.

Zmiany fizjologiczne – częste i zwykle przejściowe

• Zmiana wady wzroku – rogówka może nieco zmienić grubość i krzywiznę, przez co okulary lub soczewki „przestają pasować”. Zmiana zwykle cofa się po porodzie.
• Gorsza tolerancja soczewek kontaktowych – częściej pojawia się dyskomfort, pieczenie i uczucie suchości.
• Objawy suchego oka – zmienia się skład filmu łzowego, oczy szybciej się męczą przy pracy przy komputerze.
• Niższe ciśnienie wewnątrzgałkowe – w prawidłowej ciąży ciśnienie w oku zwykle się obniża.
• Przebarwienia skóry wokół oczu i powiek, związane ze zmianami hormonalnymi.

Objawy, które wymagają pilnej konsultacji

Stan przedrzucawkowy a oko

W nadciśnieniu ciążowym i stanie przedrzucawkowym zmienia się krążenie także w naczyniach oka. Lekarz może zobaczyć zwężenie tętniczek siatkówki, wybroczyny czy obrzęk. Rzadziej dochodzi do surowiczego odwarstwienia siatkówki, które zwykle cofa się po porodzie, albo do przejściowej utraty widzenia pochodzenia ośrodkowego. O tym, jak zmienia się przepływ krwi w naczyniach oka w ciąży, piszemy w artykule o badaniu Doppler tętnicy ocznej.

Choroby oczu, które w ciąży wymagają kontroli

• Cukrzyca – retinopatia cukrzycowa może w ciąży postępować. Badanie dna oka warto wykonać przed planowaną ciążą lub w I trymestrze, a potem kontrolować zgodnie z zaleceniem lekarza.
• Jaskra – niektóre krople przeciwjaskrowe wymagają zmiany w ciąży i w czasie karmienia piersią. Nie odstawiaj ich samodzielnie – leczenie dostosowuje okulista.
• Centralna surowicza chorioretinopatia – w ciąży występuje częściej. Daje nieostre widzenie centralne i zniekształcenie obrazu.
• Zapalenie błony naczyniowej – w ciąży często łagodnieje, ale po porodzie może się zaostrzyć.

Krótkowzroczność a sposób porodu

Wiele przyszłych mam słyszy, że duża krótkowzroczność oznacza konieczność cięcia cesarskiego. Według przeglądu polskich okulistów opublikowanego w „Ginekologii Polskiej” sama wysoka krótkowzroczność, zwyrodnienia obwodowe siatkówki ani przebyta operacja odwarstwienia siatkówki nie zwiększają ryzyka odwarstwienia podczas porodu siłami natury. Wskazania okulistyczne do cięcia cesarskiego są rzadkie – dotyczą m.in. aktywnej neowaskularyzacji naczyniówkowej, aktywnej retinopatii cukrzycowej proliferacyjnej i zaawansowanej jaskry. Decyzję podejmuje okulista po badaniu dna oka, wspólnie z położnikiem.

Czy badanie okulistyczne w ciąży jest bezpieczne?

Tak. Pomiar wady wzroku i ciśnienia w oku, badanie w lampie szczelinowej, OCT, angio-OCT i fotografię dna oka można bezpiecznie wykonać w ciąży – nie wymagają podania kontrastu. O zakropleniu kropli rozszerzających źrenicę decyduje lekarz. Badań z dożylnym kontrastem unika się i wykonuje je tylko wyjątkowo. Zawsze powiedz lekarzowi, że jesteś w ciąży lub karmisz piersią.

Źródła

• Naderan M. Ocular changes during pregnancy. J Curr Ophthalmol. 2018;30(3):202–210. doi:10.1016/j.joco.2017.11.012
• Dinn RB, Harris A, Marcus PS. Ocular changes in pregnancy. Obstet Gynecol Surv. 2003;58(2):137–144. doi:10.1097/01.OGX.0000047741.79433.52
• Karska-Basta I i wsp. Cięcie cesarskie a choroby oczu. Ginekol Pol. 2016;87(3):217–221. doi:10.17772/gp/61752