Jaskra jest drugą co do częstości przyczyną nieodwracalnej utraty wzroku na świecie. W Polsce choruje na nią według szacunków kilkaset tysięcy osób, a wiele z nich nie wie o swojej chorobie. Podstępność jaskry polega na tym, że przez długi czas niszczy nerw wzrokowy bez żadnych objawów subiektywnych – ubytki w polu widzenia pojawiają się dopiero po utracie 30–40% włókien nerwowych.
Jaskra normalnego ciśnienia
Jaskra może rozwijać się przy prawidłowym ciśnieniu wewnątrzgałkowym (IOP) – mówimy wtedy o jaskrze normalnego ciśnienia. Dlatego sam pomiar ciśnienia bez badania nerwu wzrokowego nie wystarcza, żeby wykluczyć chorobę.
Diagnostyka jaskry – pełne badanie okulistyczne
OCT warstwy włókien nerwowych siatkówki (OCT RNFL)
Najwrażliwsze narzędzie diagnostyczne we wczesnym stadium jaskry. Tomografia optyczna pozwala wykryć charakterystyczne ubytki strukturalne włókien nerwowych siatkówki nawet kilka lat wcześniej, niż pojawią się jakiekolwiek zmiany w konwencjonalnym badaniu pola widzenia.
Tonometria Goldmanna z pachymetrią
Pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego metodą aplanacyjną musi być uzupełniony pachymetrią – pomiarem grubości rogówki. Cienka rogówka zawyża wynik IOP, co może prowadzić do fałszywego poczucia bezpieczeństwa.
Perymetria (badanie pola widzenia)
Badanie funkcjonalne uzupełniające diagnostykę strukturalną. Ubytki stają się widoczne dopiero po utracie 30–40% włókien nerwowych – dlatego perymetria nie jest właściwym narzędziem wczesnego wykrywania, ale niezbędnym elementem monitorowania progresji.
Leczenie jaskry – wytyczne EGS 2021
Leczenie jaskry zwykle rozpoczynamy od farmakoterapii – to najczęstszy standard postępowania. W wybranych przypadkach lekarz rozważa laseroterapię.
- Analogi prostaglandyn (latanoprost, bimatoprost) – leki pierwszego wyboru; podawane raz wieczorem
- Beta-blokery, inhibitory anhydrazy węglanowej, agoniści alfa2 – leki drugiego i trzeciego rzutu
- Laserowa trabekuloplastyka selektywna (SLT) – może być stosowana jako 1. rzut; nie gorsza od farmakoterapii (LiGHT trial, Lancet 2019)
- Chirurgia (trabekulektomia, implants MIGS) – przy progresji mimo maksymalnego leczenia
Następnie obserwujemy w czasie dynamikę progresji choroby i ewentualnie rozważamy leczenie operacyjne.
Kto i jak często powinien badać się w kierunku jaskry?
| Wiek / czynniki ryzyka | Częstość badań |
|---|---|
| 40–54 lata | Co 2–4 lata |
| 55–64 lata | Co 1–2 lata |
| ≥ 65 lat | Co roku |
| Wywiad rodzinny, krótkowzroczność, cukrzyca | Co roku od 35. r.ż. |
Artykuł informacyjny dla pacjentów
Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Decyzję o diagnostyce i leczeniu podejmuje lekarz podczas wizyty.
Zobacz także
