Szczepienia w ciąży – które są zalecane, bezpieczne, a których unikać?

Ciąża to czas, w którym układ odpornościowy kobiety przestawia się tak, aby tolerować rozwijający się płód – to zmiana fizjologiczna, niezbędna do utrzymania ciąży. Ten mechanizm sprawia jednak, że przebieg niektórych chorób zakaźnych u kobiet w ciąży jest cięższy niż poza nią. Właściwie dobrane szczepienia ochronne stanowią jeden z najlepiej udokumentowanych sposobów ochrony zarówno matki, jak i rozwijającego się płodu.

Jak szczepienia chronią matkę i dziecko jednocześnie?

Szczepionki działają w ciąży na dwa niezależne sposoby. Po pierwsze – bezpośrednio chronią matkę przed ciężkim przebiegiem choroby i jej powikłaniami położniczymi. Po drugie – indukują produkcję przeciwciał klasy IgG, które aktywnie przenikają przez łożysko i zapewniają noworodkowi bierną ochronę immunologiczną przez pierwsze miesiące życia, zanim jego własny układ odpornościowy będzie zdolny do wytwarzania odpowiedzi poszczepiennej.

Szczepienia zalecane w ciąży – aktualny standard

Szczepienie przeciw grypie

Szczepienie przeciwko grypie jest rekomendowane przez Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników (PTGiP) na każdym etapie ciąży, niezależnie od trymestru. Grypa u kobiety ciężarnej wiąże się ze zwiększonym ryzykiem hospitalizacji, porodu przedwczesnego i niskiej masy urodzeniowej dziecka. Przeciwciała matczyne zapewniają noworodkowi ochronę przez pierwsze 6 miesięcy życia.

Szczepienie przeciw krztuścowi (dTpa)

Krztusiec u noworodków przebiega w sposób zagrażający życiu – napady bezdechu mogą prowadzić do niedotlenienia mózgu. Szczepienie preparatem dTpa zaleca się pomiędzy 27. a 36. tygodniem każdej ciąży, niezależnie od historii wcześniejszego szczepienia. Strategia ta – potwierdzona w badaniu opublikowanym w The Lancet (2014) – zapewnia 91-procentową skuteczność ochrony noworodka w pierwszych miesiącach życia.

Szczepienie przeciw COVID-19

Szczepionki mRNA przeciw COVID-19 nie zawierają żywego wirusa ani materiału zdolnego do replikacji. Ich stosowanie w ciąży jest zalecane przez WHO, CDC oraz ECDC. Zakażenie SARS-CoV-2 w ciąży wiąże się ze zwiększonym ryzykiem hospitalizacji na OIOM, porodu przedwczesnego i powikłań łożyskowych.

Szczepienie przeciw RSV (Abrysvo) – nowość od 2024 roku

Szczepienia bezwzględnie przeciwwskazane w ciąży

Szczepionki zawierające żywe, atenuowane drobnoustroje są przeciwwskazane w ciąży ze względu na teoretyczne ryzyko zakażenia płodu. Należą do nich:

• MMR (odra–świnka–różyczka)
• Szczepionka przeciw ospie wietrznej (Varicella)
• Szczepionka przeciw żółtej gorączce
• BCG (gruźlica)

Jeśli planujesz ciążę, sprawdź odporność odpowiednio wcześnie – szczepionki żywe można podać tylko przed zajściem w ciążę.

Porównanie szczepień zalecanych w ciąży

Kiedy skonsultować się z lekarzem?

Decyzja o szczepieniu w ciąży powinna być podjęta indywidualnie, we współpracy z prowadzącym ginekologiem-położnikiem. Stan zdrowia matki, przebyte choroby, planowane podróże czy ekspozycja zawodowa mogą modyfikować wskazania.

Opieka w ZimMed – współpraca położnika i specjalisty chorób zakaźnych

W ZimMed działamy interdyscyplinarnie. Ginekolog-położnik i specjalista chorób zakaźnych ściśle współpracują, zapewniając spójną, pełną opiekę – zarówno w zakresie decyzji o szczepieniach, jak i w przypadku ekspozycji na choroby zakaźne, wątpliwości dotyczących statusu serologicznego czy potrzeby indywidualnego schematu immunoprofilaktyki. Taka współpraca dwóch specjalistów w jednym miejscu ułatwia podjęcie dobrej decyzji – dla matki i dla dziecka.